|
'But you're my cup of tea' uit: Foxtrot from a play -
20 augustus 2010
Nog
voordat ik echt aan 'Foxtrot from a play' begon was ik op 'maar jij
bent wie ik blief' gekomen als vertaling van: 'but you're my cup
of tea'. Immers, 'blief' gebruik je meestal als je iets niet blieft,
wat ook het geval is bij 'my cup of tea'. Bijvoorbeeld: 'opera is not
really my cup of tea' zeg je dan. Dat scheelt een jas, als je zo'n
essentiële regel alvast hebt.
In dit gedicht gebruikt Auden twee afkortingen: A.D.C. en B.O.
Mij waren ze onbekend. A.D.C. blijkt voor aide de camp te staan
oftewel: adjudant te velde. Wel, die kwam op zijn pootjes terecht. B.O.
staat voor body odour oftewel zweet. Met oud ervoor en toegeschreven
aan een poëet valt ook dat keurig op zijn plaats. Een vrolijk
gedicht.
terug naar boven
|
o tell me the truth about love - 19 augustus 2010
Ik
word alsmaar enthousiaster van Auden! Wat een pracht gedicht is 'O tell
me the truth about love'. Met een steeds wisselend ritme per
couplet. Bovendien wisselt hij gebroken rijm (a-b-c-b-) af met
gekruist rijm (a-b-a-b). Ik ben er nog niet achter of hiervoor een
speciale naam is.....
Wel ontdekte ik dat Willem Wilmink dit gedicht ook vertaald heeft. Het
is opgenomen in Deel II van zijn Verzamelde liedjes en gedichten.
Wilmink koos ervoor Auden's ritme wat minder stringent te volgen. Ik
vind het juist een sport om dat zoveel mogelijk wél te doen.
Ook een aardig verschil doet zich voor bij het gebruikte woordgeslacht
van 'liefde'. Liefde is een vrouwelijk woord en Wilmink zegt dan ook:
'Deze zegt dat door haar de aarde draait, En die noemt haar onwijs' en 'of ruikt ze
vers en krokant'. Omdat het hele gedicht juist gaat over de vraag wat
de aard van de liefde is, heb ik gekozen voor 'onzijdigheid' en steeds 'het' gebruikt en - vanwege de onzijdigheid - 'zijn'
in 'is zijn voorkeur wellicht fijnbesnaard' en 'is zijn
vaderslandsliefde vermaard' en 'is men gek op zijn volkse verhalen'.
Klik hier voor de hele vertaling.
Op You Tube wordt het gedicht overigens prachtig in het Engels voorgedragen.
terug naar boven
|
nogmaals auden, over zijn gedicht At the party -
10 augustus 2010
Je ziet het voor je, die party. Langs elkaar heenpratende mensen.
Maar hoe verwerk je dát element in de laatste regels van de
vertaling? In 'Voortdurend praat men door elkander heen' klinkt
elkander wel erg archaïsch. Kortom: niet eenvoudig. De volgende
variant belandde uiteindelijk ook in de prullenbak:
A howl for recognition, shrill with fear
Shakes the jam-packed apartment, but each ear
Is listening to its hearing, so none hear |
Word ik erkend door wie mij hier omringt
Dat is wat iedereen tot luist'ren dwingt
Maar niet wie puur zijn eigen lof bezingt
|
Het
schreeuwen om aandacht, maar ook het met zichzelf bezig zijn in plaats
van met de ander, wordt prachtig neergezet door Auden. Vandaar de
eigendunk en zelfzucht waar ik in de laatste regel voor gekozen heb.
terug naar boven
|
auden over de tijd - 5 augustus 2010
Een
terugkerend thema bij Auden: de Tijd. In 'Our bias' wordt de Tijd
verweten het altijd bij het juiste eind te hebben. In 'If I could tell
you' wijst de Tijd op den duur alles uit en in 'As I walked out one
evening' luidt de Tijd onverbiddelijk het verval van krachten in.
terug naar boven
|
auden: how wrong they are in always being right -
4 augustus 2010
De
mooiste regel in 'Our bias' - het gedicht waarin de leeuw en de roos zich
niets van de tijd aantrekken, terwijl de dichter zich al door een
mooie klank laat afleiden van zijn doel - is toch wel de regel
waarin de tijdwijzers op de korrel worden genomen. De zandlopers en de kerkklokken
krijgen een bijzonder verwijt naar hun hoofd geslingerd: 'How wrong
they are in being always right'.
Zo mooi krijg je het in het Nederlands niet voor
elkaar,want met 'Hoe stiptheid onbevangenheid verraadt' vul je
eigenlijk al te veel in wat Auden met 'wrong' en 'right' bedoeld zou
kunnen hebben.
Toch meende ik al vertalend - maar slechts voor even - een aardige
oplossing gevonden te hebben, die speelt met gelijklopen en gelijk
hebben. Voor de aardigheid vermeld ik hem hier:
Geen leeuw let op het lopen van het zand
De bloem kijkt nog geen klok, maar is op tijd
Vergissen vindt de Tijd altijd gênant
Hij hééft het niet, al loopt de klok gelijk
|
The hour-glass whispers to the lion's roar
The clock-towers tell the gardens day and night
How many erros Time has patience for
How wrong they are in being always right
|
Maar de bezwaren zijn te groot. Bij de laatste regel moet je te veel
nadenken voor je 'm begrijpt. Het idee van de bloem die kan klokkijken
is aardig, maar kun je eigenlijk wel zeggen: kijkt nog geen
klok? Nee dus. Bovendien moest 'tijd' er met de haren bijgesleept worden om
in de laatste regel met 'gelijk' te kunnen eindigen. Afijn, wel vaker
valt het origineel niet te evenaren.
terug naar boven
|
deze pagina in een nieuw jasje - 28 juli 2010
Om de zoveel tijd heb ik er behoefte aan een
vertaling toe te lichten of wil ik de aandacht vestigen op iets
bijzonders. Ook leek het me wel aardig om een rubriek "vertaalparels"
in het leven te roepen.
Door deze pagina ietsjes anders vorm te geven kan ik wat makkelijker dergelijke korte berichtjes over vertalen kwijt.
terug naar boven
|
de klank als uitgangspunt
Soms hoort een bepaalde klank zó bij
de song, bijvoorbeeld 'get back ' dat ik probeer die klank in de
vertaling terug te krijgen of die klank als uitgangspunt te nemen. Dat
vergroot de herkenbaarheid én dit bijzondere keurslijf kan je op
een idee brengen waar je anders misschien niet opgekomen zou zijn.
Een paar voorbeelden:
Get back wordt dan Je plek (één van mijn eerste songteklstvertalingen)
Queen for tonigh' - Zien na vannacht (Helen Shapiro)
Tonight - Altijd (Tina Turner & David Bowie)
Reasons to leave - Stel dat ik kies (Kieran Goss)
Fever - Liever, en dus ook:
You give me fever - Ik wil niets liever (Peggy Lee)
terug naar boven
|
engels of nederlands compacter?
Eight days a week - elke minuut
Acht dagen van de week, dát gaat natuurlijk niet lukken. Maar is
'elke minuut' niet zeker zo intens? En dát zijn dan maar twee
woorden in plaats van vier.
terug naar boven |
mooie muziek en leuke liedjes
Of het nu mooie klassieke songs zijn of beroemde hits, niets is zo leuk
als het maken van een vertaling die het oorspronkelijke liedje eer
aandoet. Vooral liedjes met binnenrijm erin of andere puzzels maken het
vertalen tot een heerlijke bezigheid. En tegen het tevreden gevoel dat
je krijgt als het gelukt is een mooi, goed lopend Nederlandstalig lied
te maken kan weinig op.
"In wezen is vertalen niets
anders dan het dichten van een oorspronkelijke liedtekst" zegt Jaap
Bakker in zijn Rijmhandboek en ik ben het van harte met hem eens.
terug naar boven |
het maken van een songtekstvertaling
Ook al denk je het al goed te kennen, voor een geslaagde vertaling moet
je helemaal in het liedje duiken. De sfeer proeven van de tekst
én de muziek. Er nóg eens een keer naar luisteren, het nóg een
keertje zingen.
Soms borrelt er al snel een mooie tekst op voor de zin die de kern van
het liedje vormt. Maar voor hetzelfde geld duurt het uren voordat je
echt iets goeds te pakken hebt. Of je denkt iets moois gevonden te
hebben, maar dat blijkt bij nader inzien toch veel beter te kunnen.
Een echte vondst is natuurlijk helemaal genieten.
Tevreden ben ik pas als er een nieuw lied is ontstaan dat prima loopt
(qua ritme en rijm) en goed te zingen is en liefst een paar mooie
vondsten bevat.
terug naar boven
|
sfeer & onderwerp goed zien te treffen
Doel
is niet per se om zo dicht mogelijk bij de oorspronkelijke tekst te
blijven. Het gaat erom de sfeer en het onderwerp van de song zo
goed mogelijk te treffen. Liever een sterkere Nederlandstalige
tekst door een bepaalde draai aan het liedje te geven, dan dicht bij de
oorspronkelijke tekst blijven waardoor het nummer in het Nederlands
niet goed
loopt.
terug naar boven |
goed te zingen
Het is vooral belangrijk dat een vertaalde songtekst in het Nederlands goed te zingen is. Geen
liedteksten dus waarvoor je hele toeren moet uithalen om het nog
een beetje te laten klinken, maar goed zingbare vertalingen van songteksten. Passend in de melodie en het ritme.
terug naar boven |
kort maar krachtig & kleine verhaaltjes
“Love me do” van The Beatles is een nummer dat zo weinig
woorden bevat (17) dat ik het leuk vond om te proberen ook met zo
weinig mogelijk woorden een vertaling te maken. Het werden er 15.
De songs die Simon & Garfunkel ten gehore hebben gebracht zijn
daarentegen kleine verhaaltjes. Heel goed luisteren, goed op het ritme
letten en toch kijken of het lukt een tekst te schrijven die goed aansluit en te zingen is . “50 ways to leave your lover” is
zo’n voorbeeld.
terug naar boven |
bekende nummers opnieuw beleven
Vaak ken ik van Engelstalige nummers alleen de tekst van het refrein.
Met de rest zing ik ook vrolijk mee, maar vraag me niet wat ik dan
precies zing.
Door het vertalen van die bekende nummers krijgen sommige liedjes
opeens voor mij een nieuwe betekenis. Nooit geweten dat dát er stond.
Nooit geweten dat het liedje daarover ging. Het kan ook gebeuren dat
een liedje een beetje tegenvalt. Een vrolijke melodie, maar het
blijkt eigenlijk nergens over te gaan. Gelukkig kan je dan toch gewoon van de muziek blijven genieten.
terug naar boven
|
data
Medio oktober 2008 is deze site van start gegaan
met
ongeveer 70 vertaalde liedteksten. Sindsdien zijn er maandelijks 2
à 3 vertalingen bij gekomen. Soms naar aanleiding van een
verzoek om een lied te vertalen of gewoon omdat ik zin had te kijken of
er van een mooie, bekende Engelstalige song ook een Nederlandse versie
te maken zou vallen.
Medio september 2009 werd het magische getal van 100 bereikt! Een eerste mijlpaal.
In december 2009 ben ik ook voorzichtig aan met poëzie begonnen,
te weten: met Funeral Blues van Wystan Hugh Auden. En dat smaakte naar
meer.
terug naar boven
|
hoe is het zo gekomen?
Ooit ben ik – puur voor de lol – begonnen met het vertalen
van songs van The Beatles, aan de hand van de cd met al hun nummer 1 hits.
Op een gegeven moment kwam ik erachter dat het
vertalersduo, Erik Bindervoet & Robbert-Jan Henkes, àlle
nummers van The Beatles heeft vertaald en laten uitgeven. Toen heb ik
er voor mijzelf maar een soort wedstrijdje van gemaakt. Na 25 nummers
vertaald te hebben, heb ik het boek “Help, The Beatles in
het Nederlands” gekocht en hun vertalingen vergeleken met
de mijne. Interessant om de verschillen te zien. Kijk en vergelijk zelf maar eens.
En na al die Beatles liedjes had ik de smaak te
pakken.......
Doris Day was de volgende artiest; de liedjes die zij gezongen heeft
staan vol met leuke vondsten. Daar valt veel plezier aan te beleven. Na
het Concert in Central Park van Paul Simon en Art Garfunkel nog weer
eens beluisterd te hebben, heb ik ook een poging gewaagd een paar van
de liedjes die zij daar gezongen hebben te vertalen. Dat was niet
eenvoudig, maar is toch aardig gelukt, al zeg ik het zelf.
Ook de songs van Frank Sinatra die later door Robbie Williams ten
gehore zijn gebracht vormden een leuke uitdaging. Heerlijke muziek,
schitterende nummers!
En toen kon ik niet meer stoppen.....
terug naar boven |
|
Vertaalparels
Dat
er zomaar opeens een prachtvondst naar boven kan komen borrelen is één
van de leukste dingen van vertalen. In deze rubriek zal ik de mooiste
pareltjes opnemen. Soms zijn ze ook het resultaat van langdurig en geduldig puzzelen.
|
******************************************************************
I don't know if we're in a garden
Or on a crowded avenue
You are here so am I
etc. |
Ik weet niet of we in een park zijn
Of samen in de stad op sjouw
Jouw gezicht dicht bij mij
etc.
|
Uit: I only have eyes for you - Art Garfunkel; Frank Sinatra (Ik kijk nog alleen naar jou)
'Avenue' en 'you' wordt bijna "aan elkaar" gezongen, vandaar dat 'sjouw' mij hier uitstekend van pas kwam, bij 'jouw'.
terug naar boven |
******************************************************************
| I can see it in your eyes that you despise the same old lies you heard the night before |
Ik kan zien dat je het haat als ik zo praat wanneer het later op de avond wordt
|
Uit: Somethin' studpid - Robbie Williams & Nicole Kidman; Frank & Nancy Sinatra (Iets hoogdravends)
terug naar boven |
******************************************************************
I know, I know, I know
I know, I know, I know (3x)
I know, I know
|
Zonder m'n zon, m'n zon, m'n zon
Zonder m'n zon, m'n zon, m'n zon (3x)
Zonder m'n zon |
Uit: Ain't no sunshine when she's gone - Bill Withers (Zonder zonnetje in huis)
Eerst kwam ik op 'zonnetje in huis', maar nog veel vrolijker werd ik van 'zonder m'n zon, m'n zon, m'n zon"
terug naar boven |
******************************************************************
Don't you know you fool, you never can win
Use your mentality, wake up to reality |
Doe voorzichtig man en hou je in toom
Geen trammelant wil jij, hou nou je verstand erbij |
Uit: I've got you under my skin - Frank Sinatra (Geen dag dat ik niet van je droom)
terug naar boven |
******************************************************************
Each time we meet love
I find complete love
Without your sweet love
Where would life be
|
Leve de liefde
De ware liefde
Zonder die liefde
Kunnen we niet |
Uit: Let it be me - Elvis Presley; The Everly Brothers; Bob Dylan (Altijd bij mij)
Minder precies de tekst gevolgd, maar het klinkt zo in het Nederlands haast nog dramatischer.
terug naar boven |
******************************************************************
Maybe I shall meet him sunday
Maybe monday
Maybe not
Still I'm sure to meet him one day
Maybe tuesday
Will be my good newsday
|
Zondag komt 't wel gelegen
Daarentegen
Maandag niet
Dinsdag valt te overwegen
Niets op tegen
Dinsdag heeft mijn zegen |
Uit: - natuurlijk - The man I love - Billie Holiday (Die man van mij)
terug naar boven |
******************************************************************
Stars fading but I linger on, dear
(Still craving your kiss)
I'm longing to linger till dawn, dear
(Just saying this)
|
Licht laat alle sterren verbleken
...
Het is haast zover en ik reken
.....
|
Uit: Dream a little dream of me - Doris Day; Ella Fitzgerald; Louis Armstrong; Dean Martin (Droom straks in je droom van mij)
terug naar boven |
******************************************************************
I never went in for afterglow
Or candlelight in the mistletoe
But now when you turn the light down low
I'm beginning to see the light
I never made love by lantern-shine
I never saw rainbows in my wine
But now that your lips are burning mine
I'm beginning to see the light |
Ik had altijd al een broertje dood
Aan wandelen in het avondrood
Maar nu ik hier zit bij jou op schoot
Snap ik eindelijk hoe het zit
Voor mij geen gevrij bij schemerlicht
Of luisteren naar een lief gedicht
Maar nu je me kust ben ik gezwicht
En snap ik eindelijk hoe het zit |
Uit: I'm beginning to see the light - Doris Day; Ella Fitzgerald; Peggy Lee (Snap ik eindelijk hoe het zit)
terug naar boven |
******************************************************************
Who's gonna kiss me
Who's gonna thrill me
Who's gonna hold me tight, tonight
|
Zonder je zoenen
Zonder 't gezinder
Zonder een zwoele nacht, vannacht
|
Uit: Why did I tell you I was going to Shanghai - Doris Day (Waarom verzon ik nou dat reisje naar Shanghai)
terug naar boven |
******************************************************************
But the way you make me feel the moment I am close to you
It's a feeling so unreal somehow I can't believe it's true |
Weet je wat er door me heen gaat als je mij maar even aanraakt
Als ik merk dat jij meteen een warm gevoel bij mij veroorzaakt |
Uit: I close my eyes and count to ten - Dusty Springfield (Dit is een droom, het is niet waar)
Dit was het resultaat van heel wat gepuzzel - geen vondst die uit de
lucht kwam vallen.....
terug naar boven |
******************************************************************
I feel wonderful
Because I see
The love light in your eyes
And the wonder - of it al is
That you just don't realize
How much I love you |
Overweldigend
Die schittering
Van liefde in je blik
Je hebt half niet in de gaten
Hoe intens en innig ik
Je wel niet liefheb
|
Uit: Wonderful tonight - Eric Clapton (Pracht van een vriendin)
terug naar boven |
******************************************************************
Wouldn't you agree
Baby you and me
Got a groovy kind of love |
Lieverd, jij en ik
Driedubbel en dik
Hebben wij het voor elkaar
|
Uit: Groovy kind of love - The Mindbenders; Phil Collins (Wat hebben wij het voor elkaar)
terug naar boven |
******************************************************************
It takes two, baby
It takes two, baby
Just me and you
You know it takes two
|
Met z'n tweeën
Met z'n tweeën
Jij en ik
Vaste prik
|
Uit: It takes two, baby - Tina Turner & Rod Stewart (Met z'n tweeën)
terug naar boven |
|
|